ELSPEET – Tijdens de Boer’ndag vindt het Nederlands Kampioenschap Maaien met de Zeis plaats. Rondom Molen de Hoop strijden deelnemers om de Gouden Strekel tijdens Boer’ndag, een evenement waar vakmanschap, traditie en natuurbeheer samenkomen.
Nederland pakt de zeis op!
Op zaterdag 29 augustus 2026 klinkt op de Boer’ndag in Elspeet het raspende geluid van de strekel en het suizen van de zeis door het gras. Landschap Overijssel, Landschapsbeheer Gelderland en Landschapsbeheer Flevoland organiseren die dag samen het NK Maaien met de Zeis. Deze dag is zowel een sportevenement als volksfeest en ode aan dit oude ambacht. Teams uit diverse provincies nemen het tegen elkaar op, terwijl jong en oud toekijkt.
In de ochtend zijn er volop demonstraties te zien van ervaren maaiers die alvast opwarmen. In de middag beginnen de echte wedstrijden, met halve finales, een damesfinale en een herenfinale. De dag sluit af met een feestelijke prijsuitreiking.
Goed voor het gras, goed voor de beestjes
Er zijn veel goede redenen om de zeis op deze dag in het zonnetje te zetten. In vergelijking met moderne maaimachines is de zeis een stuk vriendelijker voor het leven in het gras. Een klepelmaaier vernietigt tot 97 procent van de insecten in een gemaaid perceel; bij de zeis is dat slechts 3 tot 5 procent. Door met de zeis te maaien, kun je beter bepalen wat je weghaalt en wat je laat staan, waardoor bloemen kunnen uitbloeien en zaad kunnen vormen en insecten en andere kleine dieren altijd wel ergens voedsel, schaduw en een schuilplek kunnen vinden. Door na het maaien het maaisel goed af te voeren, zorg je voor een voedselarmere bodem, wat de afwisseling in plantensoorten vergroot. In dit gevarieerdere landschap gedijen onder andere vlinders, bijen en hommels heel goed.
Bijkomende voordelen zijn dat de zeis geen brandstof nodig heeft, geen lawaai maakt en geen uitstoot produceert. Ook heeft een zeismaaier een lichtere tred, waardoor de grond minder ingedrukt en beschadigd wordt dan met een zware machine. Daarnaast kun je met een zeis beter bij moeilijk bereikbare plekken als ongelijk terrein, hellingen en rondom bomen en prikkeldraad. En ook niet onbelangrijk: een paar uurtjes maaien levert een goede work-out buiten in de natuur op. Zo is de zeis niet alleen goed voor plant en dier, maar ook voor de mens!
Het NK
In heel Europa wordt de zeis nog regelmatig ingezet bij het natuurbeheer, waarbij ook het aspect van immaterieel erfgoed gevierd wordt. In Engeland heb je bijvoorbeeld verschillende ‘scythe fairs’, oftewel zeisfestivals. Vanuit dit idee is het NK Maaien met de zeis geboren.
Het NK Maaien met de Zeis is een onderdeel van de bredere Boer’ndag, die al eerder op de dag opent. De ochtend biedt volop gelegenheid om demonstraties te bekijken en het gereedschap eens van dichtbij te zien. De aanwezige zeiskarren en smid stellen zeisen bij en met het haargereedschap worden de zeisen scherp gemaakt.
Wie wil meedoen aan de wedstrijden in de middag kan zich individueel aanmelden of als onderdeel van een team met 3 leden. De individuele aanmeldingen worden samengevoegd tot een zogenaamd gelegenheidsteam. Tijdens de wedstrijden kijkt de jury naar verschillende aspecten, zoals hoe gelijkmatig gemaaid wordt, de lengte van het gemaaide gras, de houding en techniek van de maaiers, maar ook de snelheid waarmee gemaaid wordt. Ook wordt er gelet op de veiligheid: afstand tot de
voorganger en de manier waarop de zeis gedragen wordt zijn belangrijke aandachtspunten daarbij. Aan het eind van de middag is de prijsuitreiking voor de beste teams.
Landelijke samenwerking
Landschap Overijssel, Landschapsbeheer Gelderland en Landschapsbeheer Flevoland maken deel uit van de koepel LandschappenNL. Naast het NK Maaien met de zeis worden jaarlijks ook in alle provincies cursussen Maaien met de zeis georganiseerd. Er is een landelijk team van zeisdocenten die jaarlijks training krijgen en de deelnemers begeleiden bij deze cursussen. Ook is er eens per jaar een Landelijke Maaidag waarbij maaiers uit het hele land samenkomen om ervaringen uit te wisselen, samen te maaien en gebruik te maken van de kunde van de aanwezige smid.
Het landelijke initiatief is bedoeld om het oude ambacht nieuw leven in te blazen en effectief in te zetten bij het landschapsbeheer. Denk hierbij aan het onderhoud van landschapselementen op boerenerven, maar ook van natuurgebieden in steden, voedselbossen, adoptietuinen en boomgaarden. In verschillende provincies werken vaste vrijwilligersgroepen (zeisbrigades) mee in dit beheer.
Foto: Ruben van de Zande
